آینده پژوهی یکی از شاخه های مدیریت است که در دو دهه گذشته و با توجه به تغییرات سریع بازارها و شرایط شرکتها بسیار اهمیت یافته است. هر شرکتی که بخواهد برای مدت طولانی به فعالیت خود ادامه دهد ناچار است بتواند آینده آن صنعت را پیش بینی کند که در این شرایط اهمیت آینده پژوهی خودنمایی خواهد کرد و هرچه بتواند از ابزارها، ترفندها و داده های موجود در این حوزه بهتر بهره ببرد، قاعدتا افق دید گسترده تر و دقت بالاتری در پیشبینی آینده خواهد داشت و شاید بتوان مدیریت آینده پژوهی را به هنر کشف آینده تعبیر کرد. رابطه آینده پژوهی با مدیریت تحقیق و توسعه انکاناپذیر است زیرا هردو بر اساس شاخه های زیر به بررسی محیط پیرامون و شرایط درونی سازمانها و شرکتها می پردازند:

  • تحقیقات آماری
  • تحقیقات بازار
  • تحقیقات روان شناختی
  • تحقیقات نوآوری و فناوری
  • و نهایتا توسعه سازمانی

اما مهمترین تفاوت مدیریت تحقیق و توسعه و مدیریت آینده پژوهی آن است که هدف از تحقیق و توسعه را نباید معطوف به پیشبینی آینده دانست. مدیریت آینده پژوهی ترکیبی از چندین شاخه مدیریت و یک آینده پژوه باید از تمام این شاخه ها اطلاع داشته و بتواند از تمام ابزارهای آنها بصورت مفید استفاده کند.

  • مدیریت استراتژیک
  • مدیریت تحقیق و توسعه
  • مدیریت دانش
  • مدیریت فناوری اطلاعات خصوصا مبحث داده کاوی
  • مدیریت ریسک

توجه فرمایید که شاخه های فوق بصورت جداگانه مورد بررسی قرار گرفته اند و اینجا صرفا به موضوع آینده پژوهی پرداخته می شود. ذکر این موضوع لازم است که ممکن است در مطالعه این گفتار با تعاریفی مواجه شوید که دارای معانی متفاوتی هستند. مثلا کارشناسان آمار با مطالعه این گفتار خواهند دید که ترجمان متفاوتی از نظریات آماری بیان شده که با اصل آن در علم آمار متفاوت است زیرا در اینجا سعی شده تمام اصول و نظریات بنا به نیاز در علم آینده پژوهی سفارشی سازی شوند. همچنین سعی شده گفتار به زبان کاملا ساده و کاربردی بیان شود تا هر کسی بتواند بدون داشتن تخصص متوجه شود. از نکات دیگری که بسیار حائز اهمیت است، این است که سعی شده تا جای ممکن از بیان مسائل تئوریک پرهیز شود مگر آنکه درک آن برای استفاده از راهکارها لازم باشد.

در پایان هر مبحث، نام صابنظران و نظریه پردازان آن حوزه که گفتار بر اساس آن گردآوری شده نوشته شده است تا علاقمندان بتوانند با مراجعه به نظریات آنها، دانش خود در آن حوزه را گسترش دهند (درواقع این گفتار خلاصه ی نظریات بسیاری است و طبیعی است که حین خلاصه سازی، بسیاری از بخشها حذف شوند). درست است که سعی شده آنچه که برای آینده پژوهی لازم است بیان شود اما فراموش نکنید که به قول آبراهام لینکلن: بهترین راه پیش‌بینی آینده ایجاد آن است.

سرفصل های مدیریت آینده پژوهی

  • استدلال استقرایی (فلسفه)
  • آینده نگری شرکتی
  • تعریف آینده نگری استراتژیک
  • طبقه بندی وضعیت جاری
  • طبقه بندی دارایی ها
  • تجزیه و تحلیل کسب و کار
  • هدف گذاری
  • کارگاه آینده‌پژوهی
  • تجزیه و تحلیل کسب و کار BA
  • نظریه تجزیه و تحلیل پیشبینی کننده
  • کلان داده ها و داده کاوی
  • مدل برنامه نویسی MapReduce
  • پیشبینی فناوری
  • اسکن افق
  • ارزیابی فناوری TA
  • پیش‌بینی بر اساس قیاس
  • چرخه حیات فناوری
  • پیش‌بینی جریان نقدی
  • نظریه وایلد کارت
  • نظریه قوی سیاه
  • تجزیه و تحلیل مورفولوژیکی (نجوم)
  • نظریه احتمال بیزی
  • نظریه احتمال معکوس
  • اصل استنباط آماری
  • تجزیه و تحلیل کوهارت
  • تجزیه و تحلیل قرابت و قوانین یادگیری انجمنی
  • آزمون فرضیه های آماری
  • نظریه دومینو
  • اصل عدم قطعیت (فیزیک – هایزنبرگ)
  • اصل توزیع دیریکله
  • توزیع نرمال
  • استراتژی دُم بلند
  • تجزیه و تحلیل ضربه متقاطع
  • پویش محیطی
  • روش دلفی
  • تجزیه و تحلیل تجویزی
  • سناریو سازی
  • الگوریتم شانس و توقف بهینه
  • تحلیل لایه ای عِلی CLA
  • مدل کنترل پیش‌بینی آینده MPC
  • آینده ها
  • متد چرخ آینده
  • سیستم پشتیبانی تصمیم DDS